de dood leeft

Het lag al een tijd in de lijn der verwachtingen om het Tropenmuseum te bezoeken.
Gezien mijn interesse in dood, leven en vergankelijkheid was ik zeer benieuwd naar de tentoonstelling De Dood Leeft. 

Al eerder schreef ik na een bezoek aan het Tropenmuseum in voorgaande columns over  Rood  en Vodou

Op deze expositie, waar de dood centraal staat, kun je zien hoe nabestaanden persoonlijk en collectief wereldwijd met het fenomeen dood omgaan. Een indrukwekkende tentoonstelling over uitvaartrituelen en rouwen, sfeervol ingericht met subtiele geluidsovergangen van het ene bijzondere object naar het andere.
Dood is inherent aan leven, daar ontkom je niet aan. Ik vertoef graag op begraafplaats 't Huis te Vraag om het grote zwijgen van gene zijde te beluisteren.
In de dag van de doden verhaalde ik over hoe ze in Mexico met hun doden omgaan, daar wordt gezongen, gelachen en gedanst tussen de graven maar hoe doet men dat op wereldschaal.

Hieronder een selectie van door mij gemaakte foto's.



 

Cobra

ik kwam

ik zag

ik ging

 

elementaire overdrachten

Onlangs werd ik geattendeerd op het werk van Levi van Veluw

... origineel en perfectionistisch vakmanschap, sprak zij waarderend...

Rood

Ruim twee jaar geleden was ik in het fraai ingerichte Tropenmuseum voor de tentoonstelling:  vodou

Zwart en rood zijn mijn lievelingskleuren. Een reden te meer om nu de tentoonstelling ROOD te bezoeken.
Inleidend in het boekje van de tentoonstellingsteksten las ik het volgende:
Overal ter wereld gebruiken mensen kleur om voorwerpen zeggingskracht en betekenis te geven. Van alle kleuren roept rood de meeste emoties op.
Rood wordt geassocieerd met vreugde, geluk en liefde maar ook met macht, geweld en verbod. Bij de ene cultuur staat rood voor bloed dat ons in leven houdt, bij de andere voor de dood der martelaren. De symboliek verschilt per volk en zelfs per persoon.
Maar overeenkomsten zijn er ook. Bij veel culturen is rood een betekenisvolle kleur bij ceremonies rondom geboorte, huwelijk en dood. Ook karaktereigenschappen van goden en demonen worden in verschillende religies in rood uitgedrukt. In het aardse bestaan zetten de invloedrijken hun status en macht kracht bij met het rood van hun koningsmantels of stropdassen.
In deze tentoonstelling zijn de kleuren rood en haar betekenis leidend. Nu eens heftig en dan weer subtiel of door de tand des tijds vervaagd. Steeds luidt de vraag: wat doet rood hier met het object en zelfs, wat doet rood hier met ons.
Rood verdiept, verwart en prikkelt.

dag van de doden

In samenwerking van het iLLUSEUM en Santa Jet werd dinsdagavond in de kerk 'De Eeuwigheid' el dia de los muertos oftewel de dag van de doden gevierd. Er was een dodenaltaar opgebouwd waar rondom zowel Mexicaanse als Hollandse rituelen zouden plaatsvinden.
Wat gaan ze in Mexico toch anders met hun doden om dan bij ons. Wee je gebeente wanneer iemand jou zou toefluisteren: ik zal dansen op je graf. In Mexico is het gedurende dit feest heel gewoon dat men zingt, lacht, danst en muziek maakt tussen de graven. Er wordt gegeten, tequilla gedronken en de familie viert feest tot diep in de nacht.
Mij is het al eeuwig een raadsel waarom men hier in het westen zo spastisch en rigide met De Dood omgaat. Zoals iedereen weet is dood inherent aan leven, niemand ontkomt aan Magere Hein, met andere woorden wanneer je als de dood voor De Dood bent, heb je geen leven. De dodenverering is daar een feest. In hekeldichten drijft men de spot met overleden politici of andere bekenden en het wordt kinderen met de paplepel ingegoten: ze eten doodshoofdenbroodjes en dito suikergoed in plaats van een sinterklaaspop van speculaas of chocola.

Op het met fakkels verlichte kerkplein hangen witte hemden en broeken aan de waslijn en bij het binnenkomen in De Eeuwigheid wordt een glas tequila aangeboden. Ik zie een schitterend ingerichte kerk met onder andere kleurige schedels en skeletten en weet dat de organisatoren drie dagen bezig zijn geweest met versieren en opbouwen van het interieur.
Agnost als ik ben, neem ik desalniettemin een foto mee van mijn allang overleden ouders en broer en leg deze op het altaar. Ook wordt een veer van Jacob, mijn vorig jaar overleden papegaai, in de oogkas van een schedel gestoken.
Er vindt een traditioneel Azteeks ritueel plaats door de prachtig uitgedoste Eduardo Ramos met een indrukwekkende verentooi. Bij zijn passeren kan je z'n skelet horen rammelen. Dames laten zich graag door hem bewieroken en voelen zich kennelijk gezuiverd hierna.
Frans Fontaine, hoofd tentoonstellingen Tropenmuseum, geeft een toelichting over verschillen en overeenkomsten tussen Mexicaanse en Hollandse Dag der Allerzielen die door de kerk galmt en helaas daardoor slecht te verstaan is. Een groot Christusbeeld is door tattookoning Henk Schiffmacher kunstig beschilderd.
Op de achtergrond hoor je een bescheiden muziekje en de sfeer blijft enigszins ingetogen. Halverwege de avond bedenk ik dat nu het grote feest wel mag uitbreken, bijvoorbeeld met een live of uit de luidsprekers schallende Mexicaanse band en een alom dansend publiek.

2 november 2010

* dag der doden  (filmpje Sir Dark Green)