Rood

Ruim twee jaar geleden was ik in het fraai ingerichte Tropenmuseum voor de tentoonstelling:  vodou

Zwart en rood zijn mijn lievelingskleuren. Een reden te meer om nu de tentoonstelling ROOD te bezoeken.
Inleidend in het boekje van de tentoonstellingsteksten las ik het volgende:
Overal ter wereld gebruiken mensen kleur om voorwerpen zeggingskracht en betekenis te geven. Van alle kleuren roept rood de meeste emoties op.
Rood wordt geassocieerd met vreugde, geluk en liefde maar ook met macht, geweld en verbod. Bij de ene cultuur staat rood voor bloed dat ons in leven houdt, bij de andere voor de dood der martelaren. De symboliek verschilt per volk en zelfs per persoon.
Maar overeenkomsten zijn er ook. Bij veel culturen is rood een betekenisvolle kleur bij ceremonies rondom geboorte, huwelijk en dood. Ook karaktereigenschappen van goden en demonen worden in verschillende religies in rood uitgedrukt. In het aardse bestaan zetten de invloedrijken hun status en macht kracht bij met het rood van hun koningsmantels of stropdassen.
In deze tentoonstelling zijn de kleuren rood en haar betekenis leidend. Nu eens heftig en dan weer subtiel of door de tand des tijds vervaagd. Steeds luidt de vraag: wat doet rood hier met het object en zelfs, wat doet rood hier met ons.
Rood verdiept, verwart en prikkelt.

dag van de doden

In samenwerking van het iLLUSEUM en Santa Jet werd dinsdagavond in de kerk 'De Eeuwigheid' el dia de los muertos oftewel de dag van de doden gevierd. Er was een dodenaltaar opgebouwd waar rondom zowel Mexicaanse als Hollandse rituelen zouden plaatsvinden.
Wat gaan ze in Mexico toch anders met hun doden om dan bij ons. Wee je gebeente wanneer iemand jou zou toefluisteren: ik zal dansen op je graf. In Mexico is het gedurende dit feest heel gewoon dat men zingt, lacht, danst en muziek maakt tussen de graven. Er wordt gegeten, tequilla gedronken en de familie viert feest tot diep in de nacht.
Mij is het al eeuwig een raadsel waarom men hier in het westen zo spastisch en rigide met De Dood omgaat. Zoals iedereen weet is dood inherent aan leven, niemand ontkomt aan Magere Hein, met andere woorden wanneer je als de dood voor De Dood bent, heb je geen leven. De dodenverering is daar een feest. In hekeldichten drijft men de spot met overleden politici of andere bekenden en het wordt kinderen met de paplepel ingegoten: ze eten doodshoofdenbroodjes en dito suikergoed in plaats van een sinterklaaspop van speculaas of chocola.

Op het met fakkels verlichte kerkplein hangen witte hemden en broeken aan de waslijn en bij het binnenkomen in De Eeuwigheid wordt een glas tequila aangeboden. Ik zie een schitterend ingerichte kerk met onder andere kleurige schedels en skeletten en weet dat de organisatoren drie dagen bezig zijn geweest met versieren en opbouwen van het interieur.
Agnost als ik ben, neem ik desalniettemin een foto mee van mijn allang overleden ouders en broer en leg deze op het altaar. Ook wordt een veer van Jacob, mijn vorig jaar overleden papegaai, in de oogkas van een schedel gestoken.
Er vindt een traditioneel Azteeks ritueel plaats door de prachtig uitgedoste Eduardo Ramos met een indrukwekkende verentooi. Bij zijn passeren kan je z'n skelet horen rammelen. Dames laten zich graag door hem bewieroken en voelen zich kennelijk gezuiverd hierna.
Frans Fontaine, hoofd tentoonstellingen Tropenmuseum, geeft een toelichting over verschillen en overeenkomsten tussen Mexicaanse en Hollandse Dag der Allerzielen die door de kerk galmt en helaas daardoor slecht te verstaan is. Een groot Christusbeeld is door tattookoning Henk Schiffmacher kunstig beschilderd.
Op de achtergrond hoor je een bescheiden muziekje en de sfeer blijft enigszins ingetogen. Halverwege de avond bedenk ik dat nu het grote feest wel mag uitbreken, bijvoorbeeld met een live of uit de luidsprekers schallende Mexicaanse band en een alom dansend publiek.

2 november 2010

* dag der doden  (filmpje Sir Dark Green)

iLLUSEUM presenteert

* Ter intro:
In december 2001 richtten theatervormgevers en all-roundkunstenaars Grace de la Luna, Gerard Riksen en Alexander van der Woel het iLLUSEUM op in de Witte de Withstraat 120 Amsterdam.
Een uitzinnig vormgegeven expositieruimte, filmclub, uitgeverij , kattenpaleis, ontmoetingsplek annex chamber of wonder. Het drietal realiseert er tentoonstellingen en programmeert performances, concerten, filmvoorstellingen en festivals.
In steeds wisselende thematentoonstellingen wordt hun eigen werk en dat van anderen op ongebruikelijke wijze getoond.
Wie er binnenstapt heeft de indruk een andere tijd of zelfs een ander universum te betreden.
Deze sprookjesachtige intieme plek met een donker randje herinnert aan een negentiende eeuws wonderkabinet waarin de toeschouwer deel uitmaakt van een zintuigelijk avontuur waarin zij/hijzelf de hoofdpersoon is.
* Bovenstaande tekst geciteerd en foto geplukt vanaf hun blogspot.

Dit iLLUSEUM woont twee straten achter mij. Wat zou ik graag een kijkje willen nemen ware het niet dat daar vijf katten rondlopen. Aangezien ik van één kat reeds een gierende benauwdheid op m'n hals haal, waag ik het niet daar -met grote spijt- naar binnen te treden.
Afgelopen zondag kwam de kans van m'n leven: in de voormalige kerk Onze Lieve Vrouw van Altijddurende Bijstand, ook wel Chassékerk genoemd, een steenworp afstand van mijn huis, momenteel behouden als monument en geconfisqueerd door het stadsdeel, vinden kunstzinnige fenomenen plaats.
Op orders van het bisdom dreigde de kerk gesloopt te worden indien de herbestemming een moskee zou worden. Zoals mijn vader zaliger reeds sprak: twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen.
Ik zou het eeuwig betreurd hebben wanneer deze kerk zomaar zou verdwijnen want in de reeds bijna vijfendertig jaar dat ik hier woon, hebben de klokken van de kerk mij als muziek in de oren geklonken. Op zondag wanneer het tijd was voor de -pontificale- hoogmis was het gebeier te horen waarna de gelovigen zich naar het heiligdom spoedden. Door de jaren heen waren deze geluiden vertrouwd geworden. Een pendule had je niet meer nodig want op het hele uur kon je de uren meetellen. Helaas is ook deze kerkklok sinds enige maanden verleden tijd. Als kind heb ik hier nog eens op de communiebank geknield om de heilige hostie te ontvangen.

 
Afgelopen zondag presenteerde iLLUSEUM de terugkeer van de wonderkermis. Het spektakel vond plaats in en rondom de kerk.
Helaas heb ik niet het hele programma mogen meemaken omdat ik elders afspraken had maar wat ik heb gezien, maakte me ongelooflijk blij. Ik kreeg zowaar weer nostalgische gevoelens.
Rechts, in het kamertje naast het altaar waar vroeger de priesters hun kazuifel verwisselden van kleur al naargelang de tijd van het jaar en misdienaars hun toog of albe aantrokken, zaten nu genoeglijk op perzische tapijten mensen thee met elkaar te drinken. Vroegere taferelen uit de tijd van de Kosmos (meditatiecentrum) doemden op.
Zo zag ik een optreden van de Japanse danser Kenzo Kusada. In een opbouw van statisch -deed me aan Tai Chi denken- naar dynamische beweging die transformeert in dans, werd hij begeleid door verschillende muzikanten.
In de wandel sprak ik verhalenverteller Willem de Ridder wiens verhaal ik, jammer genoeg, heb moeten missen omdat ik pas laat in de middag ten tonele verscheen.
Dan was er Károly Almos die nostalgische portretten maakt. Ik kreeg het aloude gevoel: kijk eens naar het vogeltje.
Bij het eerste duister was er een optreden van de vuurspuwende pyromancer David Boelee. Een spectaculaire show. Bovendien droeg hij ook nog in staccato gedichten voor over hedendaagse problematieken die ergens tussen spoken word en slam in liggen met de boodschap: maak je niet druk.

De afbeeldingen onderaan dit item zijn van Arthur de Smidt http://www.thehospages.com/

Tot mijn grote vreugde vertelde Grace me dat de aankomende tijd de kerk gehuurd is door het iLLUSEUM. Dat betekent een of meerdere voorstellingen per maand.
Ik zal zeer zeker aanwezig zijn en ben razend benieuwd!

Vodou

Gefascineerd heb ik rondgelopen op de Vodou-tentoonstelling in het Tropenmuseum met wonderbaarlijke kunst en mystiek uit Haïti. Doorgaans ben ik niet zo gauw onder de indruk maar dit overtrof mijn verwachtingen, mocht ik die al hebben gehad.
Marianne Lehmann, een Zwitserse verzamelaarster die meer dan een halve eeuw op Haïti woont, is dertig jaar geleden vol passie en toewijding begonnen met het aankopen van rituele voorwerpen, afkomstig uit tempels van geheime genootschappen en vodou-gemeenschappen.
De tentoonstelling startte in 2007 in Genève. Een gedicht van de negentiende-eeuwse Charles Baudelaire 'le flacon' werd aldaar als leidende metafoor gebruikt, met als uitgangspunt dat vodou niet begrepen wordt door een buitenstaander, maar dat men er wel via rituele voorwerpen iets van kan proeven, zoals de geur die in een lege parfumfles blijft hangen. Men beweert dat Beaudelaire ingewijd was in vodou. Zijn vriendin en muze, de mulat Jeanne Duval, kwam uit Haïti.
Wat van vodou wordt gedacht, vermengt zich vaak met onwetendheid, waardeoordelen en clichés. Juist het streven naar herstel van evenwicht is hier van belang. De houngan (priester) en zijn ingewijden zijn trouw aan tradities van hun voorouders waar ze grote liefde voor voelen. Ze zijn trots op de aarde.
Het valt mij op dat deze religie zijn aanhangers veel vrijheden biedt, zonder dogma's. Ook schijnt van hiërarchie geen sprake te zijn.
Ik heb een adembenemende verzameling objecten gezien: tal van bizarre magische poppen, sommige rondom de anderhalve meter hoog, versierd met decoraties, zoals kettingen, touwen, banden en kraaltjes. Zij wijzen op de kracht die erin zit. Een beeld van een beschilderde Indiaan en zombies van beton, metaal en touw. Een houten beeld van zeven vrouwen uit Egypte met zwaard. Bewakers van begraafplaatsen, gemaakt van stof en versierd met lovertjes, been en hoorn. Ik zag veel rood en zwart, mijn lievelingskleuren. Mijn ogen uitkijkend stond er een altaarkastje van hout, terracotta, gips en glas en een groot altaar met een uitstalling van geschenken; een uitdragerij van eerbewijzen. Stoelen, flessen, potten, kisten, vaten, trommels, beschilderd of bekleed en versierd. Prachtige borduursels en vlaggen met kralen van glas en pailetten. Een kalebas van been en glaskralen als rituele rammelaar met een bel. Een beschilderde stier, tovenaar, ezel op een stoel, een opgezette haai, een kruik met heiligen en duivels van terracotta. Een banier van hout, textiel en been van meer dan twee meter hoog.  Ik zag veel schedels, mensenbotten en maskers. Beoefenaars van vodou staan dicht bij de dood  omdat volgens hun leerstelling de aardse wereld de wereld boven weerspiegelt, zoals het oeroude principe luidt: zo boven, zo beneden.
Weerschijn is alom aanwezig in de vodou, vandaar de spiegeltjes en stukjes glas. Ze weerkaatsen wat je ziet, denkt en voelt. Zo stond ik ineens in een indrukwekkende zaal ingericht met spiegels met de fraaiste ornamenten en versieringen die elkaar wederom weerspiegelen.
Ik bevond me in een wereld van polariteiten. Alles had een zinvolle betekenis, niets was voor niets.
Het sprak mij zeer aan. Absoluut een aanrader om te bezoeken.
Voor diegenen die geïnteresseerd zijn:  Vodou